Community Wealth Building in Nieuw-West: bouwen aan een economie van ons allemaal

Wat is Community Wealth Building?

Community Wealth Building (CWB) is een economische strategie die inzet op een eerlijke, democratische en lokaal verankerde economie. In Amsterdam Nieuw-West maakt deze aanpak deel uit van het Nationaal Programma Samen Nieuw-West. Het doel: zinvol werk, bestaanszekerheid en meer eigenaarschap voor werknemers en bewoners.

De kern van CWB is eenvoudig maar fundamenteel: de huidige markt wordt bepaald door wetten en regels waar slechts een kleine groep van profiteert. Een democratische economie geeft Amsterdammers de kans op meer invloed, een betere verdeling van de opbrengst en gelijkwaardigheid. Door lokale bedrijvigheid te stimuleren en grote instellingen (scholen, zorgorganisaties en woningcorporaties bijvoorbeeld) meer lokaal te laten inkopen bij coöperaties, blijft geld in de wijk circuleren. Werknemers zijn in zo’n coöperatie mede-eigenaar en beslissen mee. Dat vergroot niet alleen de werkgelegenheid, maar ook de betrokkenheid en zeggenschap.

De aanpak rust op vijf pijlers: een netwerk van coöperatieve ondernemingen, lokale inkoop door ankerorganisaties, verantwoord werk met een aanvaardbaar loon, lokale financiering en fondsen en gedeeld beheer van grond en vastgoed. Het is een strategie voor de lange adem. In Nieuw-West werden twee jaar geleden de eerste stappen gezet: in uiteenlopende sectoren zijn inmiddels coöperaties actief, van bouw tot coaching en van groenbeheer tot mobiliteit.

Trots en ambitie

Terug naar Ru Paré. Gespreksleider Emin Batman opent de bijeenkomst, waarna programmamanager Frans Bieckmann terugblikt op de afgelopen twee jaar. “We hebben veel opgebouwd,” zegt hij trots. “Veel coöperaties zijn opgestart. Maar het kan alleen slagen als we doorzetten: meer coöperaties in Nieuw-West, meer economische impulsen en vooral: meer lokaal inkopen.”

Volgens Bieckmann draait het om het bouwen van een gezonde infrastructuur. Door samenwerking kan er in Nieuw-West veel bereikt worden. Dat vraagt blijvende inzet van zogenoemde ankerpartners, grote organisaties die hun inkoopkracht kunnen inzetten om lokale ondernemingen te versterken. “We moeten zorgen dat geld niet uit Nieuw-West verdwijnt,” benadrukt hij. “Ondernemers moeten iets terugzien van onze gezamenlijke inzet.”

Zijn woorden kunnen rekenen op een instemmend applaus van de zaal, waar vertegenwoordigers van coöperaties en maatschappelijke organisaties en andere betrokkenen aandachtig luisteren en participeren tijdens de tussentijdse ‘Ja-Nee’-stellingen.

Internationale inspiratie

De bijeenkomst krijgt extra glans door de komst van Ted Howard, internationaal pleitbezorger van Community Wealth Building en momenteel adviseur van de gemeente Amsterdam op dit terrein. Hij spreekt over een “Growing global movement”. In ruim tien jaar tijd is het aantal coöperaties in Nederland gegroeid van circa 5.000 naar 9.300. Volgens Howard staan we pas aan het begin, maar hij verwacht een vliegwieleffect.

“Coöperaties zijn the future of work,” stelt hij. “Het doel is niet om zoveel mogelijk geld te verdienen, maar om zoveel mogelijk mensen op een prettige manier aan het werk te krijgen en te houden.” Betrokkenheid ontstaat volgens hem wanneer mensen mede-eigenaar zijn. “We can’t solve our problems with the same thinking we used to create them,” citeert hij Einstein. Zijn kernboodschap is helder: “Community is the way.” Zijn internationale blik dient als inspiratie dat wat in Nieuw-West gebeurt, deel uitmaakt van een bredere beweging.

Gebouw en voorzieningen: ‘leave nobody behind’

In het eerste themablok staan gebouw en voorzieningen centraal. Brandon Tiekstra en Yadan Al Drajy van ReNieuw-West nemen plaats op het podium, samen met Cihan Demir namens de beheerderscoöperatie.

Wat opvalt in hun verhaal is het accent op het gemeenschappelijke. Het benutten van talenten van mensen die in de dagelijkse praktijk niet vanzelfsprekend op sleutelposities terechtkomen. Oog voor iedereen. Yadan, afkomstig uit een door oorlog geteisterd Syrië verwoordt het kernachtig: “Zoals ze aan het front zeggen: leave nobody behind.”

De coöperatieve vorm maakt het mogelijk om mensen met uiteenlopende achtergronden samen te brengen rond een gedeelde verantwoordelijkheid. Niet alleen het technische beheer van gebouwen, maar ook de relatie met de buurt staat centraal. “We praten met bewoners en kijken wat er nodig is,” klinkt het. “Het gaat om meer dan onderhoud; het gaat om eigenaarschap en betrokkenheid.”

Groenbeheer: stap voor stap

Onder het thema groen onderhoud en beheer vertelt de coöperatie Groen Nieuw-West over haar ervaringen. Bijna twee jaar bestaan ze nu. Ivo Tanis: “De belangrijkste les? Niet te grote stappen willen zetten. We hebben geleerd te kijken of we onze doelen ook echt waar kunnen maken. Vraag en aanbod moeten realistisch gematcht worden. Dat betekent ook investeren in opleiding; goed groenbeheer vraagt vakmanschap.”

“Samenwerking met andere groene initiatieven in de wijk is vanzelfsprekend. Wij zien onszelf niet als concurrent, maar als onderdeel van een ecosysteem. Zo ontstaat een netwerk waarin kennis, werk en verantwoordelijkheid worden gedeeld.”

Zakelijke dienstverlening: kwaliteit uit de wijk

In het blok zakelijke dienstverlening schuiven drie initiatieven aan: Community Wealth Services (Yasin Konuksever), Wise Minds (Mohamed Alkaduhimi) en Creative Coup (Rachid Sialliou). Hun verhalen laten zien dat CWB niet alleen gaat over fysiek werk, maar ook over kennis, creativiteit en advies.

Rachid Sialliou vertelt over zijn marketing- en communicatiebureau Cubic Mill, dat al tien jaar bestaat en voor grote partijen werkt. Tegelijkertijd ziet hij kleinere ondernemers in de buurt worstelen met zaken als representatie, acquisitie en positionering. “Daar kunnen wij bij helpen,” zegt hij wanneer hij zijn motivatie voor de oprichting van coöperatie Creative Coup toelicht. Door expertise te delen, ontstaat versterking. Ook biedt hij stageplekken aan jongeren uit Nieuw-West, die volgens hem nog steeds moeilijker een kans krijgen bij reguliere bedrijven.

Mohamed Alkaduhimi van The Wise Minds werkt aan impactvolle projecten en denkt na over een juridische transformatie van zijn BV naar een coöperatie. “Dat is moeilijker dan je denkt,” licht hij later toe. “Een optie is om een nieuwe coöperatie op te richten en de BV daar stapsgewijs in onder te brengen.” Voor hem is lokale binding essentieel. “Je moet kunnen delen om te vermenigvuldigen.” Binding en herkenbaarheid onderbouwt Mohamed met het voorbeeld dat zijn bedrijf een LOB-website ontwikkelde die ook door zijn nichtje wordt gebruikt; een concreet voorbeeld van hoe lokaal ondernemerschap generaties verbindt. “Lokale uitdagingen vragen om lokale oplossingen. We mogen geen gevangene zijn van de omstandigheden.”

Mobiliteit: de Osdorppleinlijn

Mobiliteit blijkt een cruciale schakel in de lokale economie. Vertegenwoordigers van de Buurtbus, Luc van Gompel en Wasilis Psathas, vertellen over de Osdorppleinlijn. Dankzij samenwerking tussen Cordaan, Combiwel en de gemeente Amsterdam is deze verbinding tot stand gekomen.

“We merken dat we echt een antwoord zijn op een vraag,” klinkt het. Er waren eerder losse initiatieven, maar nooit een gestructureerde aanpak. De buurtbus zorgt ervoor dat mensen op hun werk of afspraak kunnen komen. “Werk is er genoeg. Mensen willen wel, maar ze moeten er ook kunnen komen.

Daarnaast helpt de bus eenzaamheid te bestrijden. Goede mobiliteit is immers niet alleen logistiek, maar ook een antwoord op een sociaal vraagstuk.”

Claim ruimte op het veld

Annerieke Coenraads, directeur van Samen Nieuw-West, spreekt haar bewondering uit voor de coöperaties. “Dankzij CWB heb ik ontdekt dat economie niet iets ongrijpbaars is. Je kunt het zien, je kunt eraan bijdragen, het is iets van óns. Het is een andere manier van kijken.”

Volgens haar staat of valt het succes met het geloof dat het kan. Positieve voorbeelden zijn daarbij onmisbaar en die ziet ze volop in de zaal. Ze roept organisaties op om ruimte te claimen: “Blijf nadenken hoe we coöperaties in onze eigen organisaties kunnen integreren. Alleen zo kun je ingesleten structuren openbreken. Tegelijk roept Annerieke ankerorganisaties op om in te kopen bij deze coöperaties, terwijl ze benadrukt dat CWB niet alleen een economisch, maar ook een cultureel veranderproces is.

Initiatieven uit de zaal

Niet alleen op het podium, ook in de zaal bruist het van de initiatieven. Zo vertelt Christel van der Laan over de Wereld Groente Tuintjes aan de Osdorperweg 937. Coöperatief samenwerken in de tuin betekent samen zaaien, oogsten én delen. De opbrengst is niet alleen groente, maar ook ontmoeting en kennisuitwisseling.

Hotel Buiten – herkenbaar aan de opvallende zeecontainers – laat zien hoe verhuurinkomsten terugstromen naar de wijk. Wat verdiend wordt, wordt opnieuw geïnvesteerd in lokale activiteiten en voorzieningen.

Thomas Siderius werkt vanuit het CWB-programma aan een “nieuwe strategie om geld lokaal te houden”. Zijn betrokkenheid laat zien dat CWB ook een financieel en strategisch vraagstuk is: hoe organiseer je geldstromen zo dat ze de gemeenschap versterken?

Korte gesprekken: energie en idealisme

Tijdens de pauze en na afloop willen diverse deelnemers hun motieven toelichten. Rachid Sialliou benadrukt nogmaals het belang van ondersteuning voor kleine ondernemers. “Soms zit het in kleine dingen,” zegt hij. Een goede pitch, een heldere offerte, een professioneel netwerk. Door kennis te delen, voorkom je dat talent verloren gaat.

Bij Mohamed Alkaduhimi overheerst de overtuiging dat het streven naar een coöperatievorm de moeite waard is. “Als iedereen onderdeel is van het geheel en even belangrijk, komt dat de visie alleen maar ten goede. Als ik alleen aan het stuur ben, heb ik maar twee ogen om te kijken. Met z’n allen zien we veel en veel meer.”

Naast coöperaties die al langere tijd actief zijn op het speelveld, zijn er deze middag ook nieuwe organisaties aanwezig, die graag van het moment gebruik maken om zich verder te verdiepen in het onderwerp. Zo is dat een coöperatie in oprichting onder de werknaam Coaching en Training. Graciëlla Ellis werkt hierin samen met Sihem Ouatouite, Brigita Maartens, Anna van den Elzen en Nina James aan een mix van sociale veiligheid, levenscoaching, financiële coaching en evenementenorganisatie. “Ons uitgangspunt is: eerst de behoefte, dan wij,” zegt Graciëlla. De groep kent elkaar nog maar een paar maanden, maar voelt al een sterke klik. “We versterken elkaar. We ontdekken stap voor stap wat er allemaal komt kijken bij het opzetten van een coöperatie.”

Een andere relatieve nieuwkomer is de coöperatie Vers Bloed, onder leiding van Youssef Mokhtari. De focus ligt op jongeren. “We willen groeien met jongens en meiden van de straat die weten wat er speelt,” legt hij uit. Ervaringsdeskundigheid staat centraal. “We brengen de straat naar de staat,” zegt hij, doelend op trainingen voor bijvoorbeeld politie en andere instanties. Geen acteurs, maar mensen die het zelf hebben meegemaakt. Naar die mensen gaan wij op zoek om onze organisatie uit te bouwen. Die weten we te vinden. Maar het vergt talent om talent te herkennen.”

Doorzettingsvermogen

Wat deze middag duidelijk maakt, is dat Community Wealth Building in Nieuw-West geen abstract beleidsconcept is, maar een bruisend netwerk van zeer gemotiveerde mensen. Mensen die geloven dat economie anders kan. Dat geld niet vanzelfsprekend wegvloeit, maar kan circuleren binnen de wijk. Dat werk meer is dan inkomen: het is ook waardigheid, betrokkenheid en zeggenschap.

CWB vraagt tijd, zo werd duidelijk. Het vraagt geduld, samenwerking en doorzettingsvermogen. Maar wie in Ru Paré rondkeek, zag vooral energie en vastberadenheid. De netwerkbijeenkomst bood ruimte voor inspiratie, maar ook voor praktische uitwisseling. Het CWB-team stond klaar om vragen te beantwoorden en nieuwe initiatieven verder te helpen. Tussen de gesprekken door werden visitekaartjes uitgewisseld, plannen gesmeed en samenwerkingen verkend.

Eén conclusie uit de netwerkbijeenkomst was duidelijk: Nieuw-West zit niet te wachten op oplossingen van buitenaf, maar wil het liefst zelf bouwen aan een economie die werkt voor haar bewoners.

Meedoen aan Community Wealth building? Of een andere vraag? Mail naar cwb@samennieuw-west.nl