Van losse eilandjes naar een wijkalliantie in de Wegener Sleeswijkbuurt

Zo ontstond een wijkalliantie waarin bewoners en organisaties elkaar steeds vaker weten te vinden. Niet alleen rond grote thema’s als stedelijke vernieuwing, gezondheid en bestaanszekerheid, maar ook bij activiteiten op straat, bewonersinitiatieven en concrete problemen in de buurt. Projectleider Jeroen Zwart werd drie jaar geleden aangesteld om die samenwerking te versterken. Zijn ervaring: „De cijfers lieten zien dat de buurt relatief slecht scoorde op veiligheid, overlast en toekomstperspectief”, zegt hij. „Maar cijfers vertellen niet het hele verhaal. Toen ik hier kwam, zag ik ook een buurt waar mensen elkaar kennen, aanspreken en helpen. Er zijn problemen, maar er is ook veel kracht aanwezig.”

Die kracht vormt het vertrekpunt van de wijkalliantie. Bewoners, wijkbeheerders, gebiedsmakelaars, opbouwwerkers, buurtteammedewerkers, Eigen Haard en het stadsdeel proberen niet langer langs elkaar heen te werken, maar signalen en kennis met elkaar te verbinden. Een belangrijke rol daarin speelt buurtbewoner en wijkverbinder Bouchra Moutawakil.

„Iedereen werkte vroeger een beetje op zijn eigen eiland”, zegt zij. „Nu zitten we wekelijks met verschillende partijen bij elkaar. Dan bespreken we wat er speelt in de wijk, welke signalen bewoners afgeven en waar we samen iets aan kunnen doen.”

Die samenwerking ontstond niet vanzelf. Toen Bouchra in de buurt begon, proefde ze veel wantrouwen onder bewoners. Mensen hadden vaak het gevoel dat plannen al waren gemaakt voordat zij waren gehoord. Jeroen Zwart: „Vertrouwen ontstaat niet doordat je één keer een bewonersavond organiseert. Dat ontstaat doordat mensen dezelfde gezichten blijven zien.” Volgens hem zit de kracht van de wijkalliantie daarom niet alleen in overlegstructuren, maar juist in de langdurige aanwezigheid van mensen in de buurt. Het wijkkantoor van Eigen Haard, medewerkers van het stadsdeel, opbouwwerkers en bewonersinitiatieven zijn zichtbaar aanwezig en bouwen stap voor stap aan relaties.

Een van de momenten waarop die samenwerking zichtbaar werd, was het parkeerbeleid rond nieuwbouw. Bewoners die vanwege stedelijke vernieuwing moesten verhuizen naar nieuwbouw in de buurt dreigden hun parkeervergunning kwijt te raken. Voor veel bewoners was dat geen detail. Het ging om taxichauffeurs, Schipholmedewerkers en mensen in de schoonmaak die hun auto nodig hebben om hun werk te kunnen doen.

Via de wijkalliantie kwamen bewoners, gebiedsmakelaars, Eigen Haard en andere partners rond hetzelfde probleem bijeen. Bewoners schreven een brandbrief, spraken in bij de gemeenteraad en gingen in gesprek met bestuurders. Uiteindelijk kwam er ruimte in het beleid voor bewoners die niet vrijwillig verhuisden.

„Dat laat zien wat samenwerking kan opleveren”, zegt Bouchra. „Bewoners brachten hun ervaringen in, partners hielpen om de juiste deuren te vinden en samen is er iets veranderd.” Volgens haar was het minstens zo belangrijk dat bewoners ervoeren dat beleid niet onaantastbaar is. „Beleid is door mensen gemaakt en kan dus ook door mensen opnieuw worden bekeken.”

De wijkalliantie richt zich niet alleen op grote dossiers. Juist de dagelijkse contacten blijken belangrijk. Onder de noemer ‘Leer je buren kennen’ organiseerden de partners ontmoetingen in de wijk. Geen formele inspraakavonden, maar laagdrempelige bijeenkomsten met koffie, eten en gesprekken op straat.

„We gingen niet de wijk in met een lijst vragen”, zegt Zwart. „We vroegen gewoon: hoe gaat het met u? Wat vindt u belangrijk? Wat speelt er in de buurt?” Die gesprekken leverden niet alleen informatie op, maar ook nieuwe verbindingen tussen bewoners onderling. Mensen leerden elkaar kennen, vonden elkaar makkelijker terug en werden actiever in de buurt.

Volgens Moutawakil is daardoor veel veranderd. „Eerst moesten wij aanbellen om mensen naar een koffiemoment te krijgen. Nu halen bewoners elkaar op.” Wat begon als een initiatief van buurtorganisaties, wordt bovendien steeds vaker gedragen door bewoners zelf. Bouchra: ,,Bij bijeenkomsten verzorgen bewoners eten, helpen ze bij de organisatie of nemen ze zelf initiatief. Eerst organiseerden wij vooral vóór bewoners. Nu organiseren bewoners steeds vaker mét ons en soms zelfs zelfstandig.”

Die ontwikkeling vormt inmiddels de basis onder de wijkalliantie. Het netwerk van bewonersgroepen, Buurtwerkkamer Geuzenest, opbouwwerkers, wijkbeheerders, gebiedsmakelaars, buurtteammedewerkers, Eigen Haard, stadsdeel Nieuw-West en andere organisaties weet elkaar steeds beter te vinden. Signalen uit de buurt worden gezamenlijk besproken en waar mogelijk omgezet in concrete acties.

Een belangrijk hulpmiddel daarbij is het Welzijnsdashboard, waarin bewoners zelf aangeven wat zij belangrijk vinden voor hun buurt. De uitkomsten helpen bewoners en organisaties om gezamenlijke prioriteiten te stellen. Rond de thema’s fysieke gezondheid en financiële gezondheid werken bewoners en organisaties inmiddels samen aan verbeteringen in de buurt.

Dat bewoners niet alleen meepraten maar ook meedoen, bleek tijdens het traject rond het Welzijnsdashboard. Ongeveer dertig bewoners waren intensief betrokken bij workshops, bijeenkomsten en vervolggesprekken. Samen met onderzoekers en organisaties hielpen zij thema’s formuleren, resultaten bespreken en prioriteiten stellen. Daarmee werd het dashboard niet alleen een onderzoeksmethode, maar ook een voorbeeld van hoe bewoners en partners gezamenlijk richting geven aan de ontwikkeling van de wijk.

De alliantie ziet die groeiende betrokkenheid ook op andere plekken terug. Steeds vaker melden bewoners zich met ideeën voor activiteiten in de buurt. Partners proberen zulke initiatieven waar mogelijk te ondersteunen. Rond het Suikerfeest leidde dat bijvoorbeeld tot een groot buurtfeest met eten, drinken en activiteiten voor kinderen, dat honderden bezoekers trok. Voor Zwart zijn zulke initiatieven minstens zo belangrijk als formele projecten.