Stap voor stap taboes doorbreken in de Somalische gemeenschap

Zachtere landing

Zeventwintig jaar geleden kwam Raho naar Nederland, op de vlucht voor oorlog in haar vaderland. Ook toen ze na drie jaar eindelijk hoorde dat ze kon blijven, bleef het moeilijk om haar draai te vinden in de Nederlandse samenleving. In 2019 richtte ze met anderen SomAstel op, van en voor de Somalische gemeenschap in Amsterdam.

‘Ik gun andere Somaliërs een zachtere landing in Nederland. SomAstel bevordert de participatie en integratie van de Somalische gemeenschap.’

Taboes doorbreken

Voor veel Somaliërs is voorlichting broodnodig. Veel van hen gingen door de oorlog nooit naar school. Daarom gebruikt SomAstel altijd visuele materialen en wordt de informatie in het Somalisch en soms ook Arabisch, de voertaal in Eritrea, vertaald. Raho merkt hoe moeilijk het is om taboes te doorbreken. De Somalische gemeenschap is erg gesloten. 

‘Op dinsdag geven we presentaties over thema’s als het onderwijs- of gezondheidssysteem of economische zelfstandigheid. Bij gevoelige onderwerpen als huiselijk geweld vertellen we hoe je signalen herkent en wie kan helpen.’

Angst voor afwijzing

De informatieve voorlichtingen zijn populair. Maar toch merkt Raho telkens weer, ook tijdens het spreekuur en tijdens de naai- en koffieochtenden, hoe groot het taboe is dat op gevoelige onderwerpen rust. Over depressies bijvoorbeeld leeft het hardnekkige misverstand dat ze niet bestaan en dat depressieve mensen simpelweg ‘gek’ zijn. Ook schulden worden zelden besproken.

‘Mensen verkiezen een Nederlandse collega van het Buurtteam. De angst voor levenslange afwijzing binnen de gemeenschap is groot. Het wantrouwen, zelfs naar ons, is aanzienlijk.’

Meisjesbesnijdenis bespreekbaar maken

Een belangrijk thema voor SomAstel is meisjesbesnijdenis. Dit is in Nederland strafbaar, maar in Somalië gebeurt het nog steeds. Daarom geeft SomAstel vooral voor vakantieperiodes intensieve voorlichting over genitale verminking. Vrouwen en meisjes die besneden zijn, worden door SomAstel doorverwezen naar nazorgprogramma’s. Soms gaat een vrijwilliger mee.

‘In de voorlichtingen leggen we, in nauwe samenwerking met de GGD, uit wat de risico’s en regels zijn en welke hulp er is.’

Over grenzen en impact

Ook subtielere vormen van kindermishandeling komen aan bod. Je kind steeds weer ‘dom’ noemen en veel schreeuwen zijn bijvoorbeeld ook vormen van mentaal geweld. SomAstel probeert via voorlichting het gesprek te openen en het bewustzijn te vergroten. De impact van geweld op kinderen en het belang van grenzen respecteren vormen terugkerende onderwerpen. 

‘In individuele gesprekken bespreken we de signalen die vrouwen gaven tijdens een groepsbijeenkomst. Dit doen we stap voor stap, om vrouwen niet af te schrikken.’

Laagdrempelige bijeenkomsten

Een creatieve aanpak kan zelfs de zwaarste deuren openen. Tijdens een ochtendbijeenkomst trad een Nederlandse ervaringsdeskundige op met een muzikale voorstelling over seksueel misbruik. De voorstelling maakte veel los. Na afloop vertelde een vrouw aan Raho dat een nichtje van haar was misbruikt door een oom. 

‘Ik ken haar al twintig jaar. Dat ze dit eindelijk durfde delen, zegt alles over het belang van dit soort laagdrempelige bijeenkomsten.’

Tolken bij gesprekken

In een gesloten gemeenschap vertellen mensen niet snel dat ze zelf slachtoffer werden van geweld. Liever vertellen ze dit omfloerst, via wat iemand anders zogenaamd heeft meegemaakt. Raho weet regelmatig pas wat er echt speelt als er al formele organisaties in het gezin aan het werk zijn. Ze voelt zeker de behoefte om samen na te denken over manieren om sneller betrokken te raken en een zicht te krijgen op de ernst van de problemen.

‘Ouders bellen ons met een hulpvraag als het geweld al uit de hand gelopen is. We tolken in gesprekken met politie, de Blijf Groep of Jeugdbescherming.’

Voorlichtingen door partners & vaste aanspreekpunten

Raho ziet hoe waardevol de voorlichtingen van partners zijn die nu al sporadisch bij SomAstel gegeven worden. Zo merkte ze laatst, bij een voorlichting door collega’s van Blijf Groep, hoe de informatie hielp om hardnekkige vooroordelen en angsten weg te nemen. SomAstel zorgt als kleine stichting voor een waardevolle brug tussen de gemeenschap en formele hulpverlening. Daarom wenst Raho vaste aanspreekpunten bij elke samenwerkingspartner. Ze betreurt dat het nog niet lukte om aan te sluiten bij het gezamenlijke casuïstiekoverleg in Nieuw-West. Dat valt samen met het vaste programma van SomAstel en Raho voelt een grote verantwoordelijkheid om daar bij te zijn. Ze is trots dat SomAstel meerdere generaties weet te bereiken: zowel de oudere generatie als de jongvolwassenen die in Nederland opgroeiden.

Wil je meer weten over SomAstel? neem dan een kijkje op hun website somastel.com

Vaste aanspreekpunten

SomAstel zorgt als kleine stichting voor een waardevolle brug tussen de gemeenschap en formele hulpverlening. Daarom wenst Raho vaste aanspreekpunten bij elke samenwerkingspartner. Ze betreurt dat het nog niet lukte om aan te sluiten bij het gezamenlijke casuïstiekoverleg in Nieuw-West. Dat valt samen met het vaste programma van SomAstel en Raho voelt een grote verantwoordelijkheid om daar bij te zijn. Ze is trots dat SomAstel meerdere generaties weet te bereiken: zowel de oudere generatie als de jongvolwassenen die in Nederland opgroeiden. 

‘Wij kennen de mensen. Hulporganisaties kennen de systemen. Alleen samen kunnen we geweld voorkomen en stoppen.’